Xích là một trong những bộ phận chịu hao mòn nhiều nhất trên máy đào bánh xích. Máy càng làm việc nhiều trên nền đá, đất cứng, bùn lầy hoặc công trường có nhiều vật cản thì hệ thống gầm càng chịu tải lớn.
Một bộ xích bị mòn không chỉ làm máy di chuyển kém. Nếu tiếp tục vận hành trong thời gian dài, tình trạng hao mòn có thể lan sang bánh sao, bánh dẫn hướng, con lăn, guốc xích và các chi tiết khác của bộ gầm.
Vậy khi nào cần thay xích máy đào?
Không có một mốc số giờ cố định áp dụng cho mọi máy. Cách chính xác hơn là theo dõi tình trạng thực tế của xích và toàn bộ hệ thống gầm.
Dưới đây là 7 dấu hiệu cảnh báo mà chủ máy và nhà thầu nên kiểm tra.
Xích máy đào có vai trò gì?
Xích giúp máy đào bánh xích tạo diện tích tiếp xúc lớn với mặt đất, tăng độ ổn định và khả năng di chuyển trên nhiều loại địa hình.
Một hệ thống gầm máy đào thường gồm nhiều chi tiết phối hợp với nhau như:
- Guốc xích.
- Mắt xích.
- Chốt và bạc xích.
- Bánh sao chủ động.
- Bánh dẫn hướng.
- Con lăn.
- Cụm tăng xích.
- Các chi tiết liên quan đến khung gầm.
Tin Quang Equipment hiện cung cấp các dòng máy đào bánh xích CASE như CX130C, CX210C, CX260C, CX300C, CX380C, CX490C, CX500C, CX700B và CX800B.
Trong quá trình vận hành, các chi tiết của hệ thống gầm không mòn đồng đều. Vì vậy, thấy xích xuống cấp không đồng nghĩa lúc nào cũng phải thay toàn bộ ngay lập tức.
Điều quan trọng là xác định mức độ mòn và nguyên nhân gây mòn.
Khi nào cần thay xích máy đào?
Thông thường, quyết định thay xích nên dựa trên:
- Mức độ mòn của mắt xích.
- Độ giãn của bước xích.
- Tình trạng chốt và bạc.
- Độ mòn của guốc xích.
- Tình trạng bánh sao.
- Tình trạng bánh dẫn hướng và con lăn.
- Độ căng và khả năng giữ xích.
- Điều kiện làm việc thực tế.
Đặc biệt, không nên chỉ nhìn vào số giờ hoạt động.
Một máy làm việc trên nền đất mềm sạch có thể có mức hao mòn khác hoàn toàn một máy thường xuyên làm việc trên đá, nền cứng hoặc khu vực có nhiều đất đá lọt vào gầm.
7 dấu hiệu cho thấy xích máy đào đã đến lúc cần kiểm tra hoặc thay thế
Xích bị chùng bất thường dù đã tăng xích đúng cách
Độ chùng của xích là một trong những dấu hiệu dễ nhận biết nhất.
Xích máy đào luôn cần có một khoảng chùng phù hợp. Nếu quá căng, ma sát giữa các chi tiết tăng lên và có thể làm hệ thống gầm nhanh mòn.
Ngược lại, xích quá chùng có thể:
- Dễ tuột khỏi bánh sao.
- Tạo tiếng va đập khi di chuyển.
- Làm máy di chuyển không ổn định.
- Tăng tải lên các chi tiết gầm.
- Tăng nguy cơ hư hỏng khi quay hoặc di chuyển trên địa hình khó.
Tuy nhiên, nếu xích bị chùng, không nên lập tức kết luận rằng phải thay xích.
Trước tiên cần kiểm tra hệ thống tăng xích và tình trạng mòn của toàn bộ cụm xích.
Nếu đã điều chỉnh đúng nhưng xích vẫn nhanh chóng trở lại trạng thái quá chùng, đây có thể là dấu hiệu hệ thống đã bị hao mòn đáng kể.
Máy thường xuyên tuột xích khi quay hoặc di chuyển
Nếu máy đào liên tục bị tuột xích trong quá trình làm việc, đây là dấu hiệu cần kiểm tra ngay.
Nguyên nhân có thể liên quan đến:
- Xích bị giãn.
- Bánh sao bị mòn.
- Bánh dẫn hướng bị mòn.
- Độ căng xích không phù hợp.
- Con lăn hoặc các chi tiết gầm bị mòn.
- Máy làm việc trên địa hình khiến xích chịu tải bất thường.
Tuột xích một lần chưa chắc đồng nghĩa với việc phải thay cả bộ xích.
Nhưng nếu tình trạng lặp lại thường xuyên, chủ máy không nên chỉ tăng xích để tiếp tục vận hành mà cần kiểm tra tổng thể hệ thống gầm.
Mắt xích và guốc xích mòn rõ rệt
Mắt xích và guốc xích là những chi tiết tiếp xúc trực tiếp với mặt đất nên chịu hao mòn liên tục.
Khi guốc xích bị mòn, chiều cao phần gờ bám đất giảm xuống. Khả năng tạo lực kéo và độ bám có thể bị ảnh hưởng, đặc biệt trên nền đất yếu hoặc địa hình dốc.
Với mắt xích, cần kiểm tra các khu vực chịu ma sát và hình dạng của các chi tiết liên kết.
Không nên chỉ đánh giá bằng mắt thường.
Cách đáng tin cậy hơn là đo các kích thước hao mòn theo tiêu chuẩn kỹ thuật của nhà sản xuất và so sánh với giới hạn cho phép.
Chốt và bạc xích bị mòn, xích có dấu hiệu giãn
Đây là một dấu hiệu quan trọng nhưng thường khó nhận biết nếu chỉ quan sát bên ngoài.
Trong quá trình làm việc, chốt và bạc xích chịu ma sát liên tục.
Khi các chi tiết này mòn, bước xích có thể thay đổi và toàn bộ dãy xích có xu hướng bị giãn.
Xích giãn có thể làm sự ăn khớp giữa xích và bánh sao không còn tối ưu.
Khi đó, nếu tiếp tục vận hành trong thời gian dài, bánh sao cũng có thể bị ảnh hưởng.
Đây là lý do không nên chỉ thay bánh sao mà bỏ qua tình trạng xích, hoặc ngược lại.
Cần đánh giá cả cụm để xác định phương án sửa chữa phù hợp.
Bánh sao bị mòn, răng không còn ăn khớp tốt với xích
Bánh sao chủ động truyền lực từ hệ thống di chuyển đến xích.
Khi răng bánh sao bị mòn, hình dạng răng có thể thay đổi và ảnh hưởng đến khả năng ăn khớp với mắt xích.
Một số biểu hiện có thể quan sát:
- Răng bánh sao bị mòn rõ.
- Xích ăn khớp không ổn định.
- Có tiếng động bất thường khi di chuyển.
- Xích dễ bị nhảy hoặc tuột.
- Khả năng truyền lực giảm.
Điểm đáng chú ý là bánh sao và xích có quan hệ hao mòn với nhau.
Nếu thay xích mới nhưng sử dụng bánh sao đã mòn nghiêm trọng, bộ xích mới có thể không đạt tuổi thọ kỳ vọng.
Vì vậy, khi thay xích nên kiểm tra đồng thời bánh sao.
Xích phát ra tiếng động bất thường khi di chuyển
Không phải mọi tiếng động đều cho thấy xích cần thay.
Tuy nhiên, nếu máy xuất hiện tiếng:
- Kêu lạch cạch.
- Tiếng va đập mạnh.
- Tiếng kim loại bất thường.
- Tiếng rít hoặc ma sát.
- Tiếng động tăng rõ khi quay hoặc di chuyển.
thì nên dừng lại để kiểm tra.
Nguyên nhân có thể đến từ xích, con lăn, bánh dẫn hướng, bánh sao hoặc hệ thống tăng xích.
Nếu tiếp tục vận hành mà không tìm nguyên nhân, một lỗi nhỏ có thể kéo theo hư hỏng nhiều chi tiết khác.
Xích đã mòn đến giới hạn kỹ thuật của nhà sản xuất
Đây là dấu hiệu quan trọng nhất.
Thay vì chờ xích đứt hoặc tuột khỏi gầm, chủ máy nên kiểm tra mức độ hao mòn định kỳ.
Các thông số có thể được đo và đối chiếu gồm:
- Chiều cao mắt xích.
- Độ mòn của guốc.
- Bước xích.
- Mức độ mòn chốt và bạc.
- Tình trạng bánh sao.
- Tình trạng bánh dẫn hướng.
- Tình trạng con lăn.
Nếu các thông số đã đạt hoặc vượt giới hạn hao mòn do nhà sản xuất quy định, cần lên kế hoạch thay thế.
Không nên cố sử dụng đến khi xích hỏng hoàn toàn mới thay.
Chi phí thay xích chủ động thường dễ kiểm soát hơn so với việc để hư hỏng lan sang nhiều bộ phận khác của hệ thống gầm.
Có phải cứ xích chùng là phải thay không?
Không.
Đây là một hiểu lầm khá phổ biến.
Xích chùng có thể xuất phát từ:
- Cài đặt độ căng chưa đúng.
- Hệ thống tăng xích có vấn đề.
- Xích đã bị giãn do hao mòn.
- Chốt và bạc bị mòn.
- Các chi tiết gầm liên quan bị mòn.
Vì vậy, nếu phát hiện xích chùng, bước đầu tiên là kiểm tra và điều chỉnh theo đúng yêu cầu kỹ thuật.
Nếu sau khi điều chỉnh, xích vẫn nhanh chóng bị chùng trở lại, cần kiểm tra sâu hơn.
Có nên thay riêng xích hay thay cả bộ gầm?
Không phải lúc nào cũng cần thay toàn bộ bộ gầm.
Tùy mức độ hao mòn, có thể lựa chọn:
Thay một số chi tiết
Phù hợp khi chỉ một hoặc một vài bộ phận bị mòn và các chi tiết còn lại vẫn trong giới hạn sử dụng.
Thay xích
Có thể phù hợp khi dãy xích đã mòn đến giới hạn nhưng bánh sao, con lăn và bánh dẫn hướng vẫn còn khả năng sử dụng.
Thay xích cùng bánh sao
Nên cân nhắc khi cả hai chi tiết đều đã hao mòn đáng kể.
Làm lại hoặc thay nhiều chi tiết của bộ gầm
Phù hợp khi hệ thống đã mòn đồng loạt và việc thay riêng từng chi tiết không còn tối ưu về chi phí.
Phương án cuối cùng nên được quyết định sau khi kỹ thuật viên kiểm tra thực tế.
Vì sao không nên chờ xích hỏng hoàn toàn mới thay?
Việc tiếp tục sử dụng xích đã mòn quá mức có thể tạo ra nhiều rủi ro.
Tăng nguy cơ tuột xích
Xích quá mòn hoặc quá giãn có thể dễ bị tuột trong một số điều kiện vận hành.
Ảnh hưởng đến bánh sao
Xích và bánh sao làm việc cùng nhau.
Một chi tiết bị mòn quá mức có thể làm chi tiết còn lại hao mòn nhanh hơn.
Tăng thời gian dừng máy
Nếu xích hỏng đột ngột giữa công trường, máy có thể phải dừng để sửa chữa.
Với công trình đang chạy tiến độ, thời gian chờ máy có thể kéo theo chi phí nhân công và các thiết bị liên quan.
Chi phí sửa chữa có thể tăng
Khi chỉ một chi tiết cần thay, chi phí thường dễ kiểm soát hơn.
Nếu để hư hỏng lan sang nhiều bộ phận gầm, phạm vi sửa chữa có thể lớn hơn.
Những yếu tố làm xích máy đào nhanh mòn
Tuổi thọ xích không chỉ phụ thuộc vào chất lượng phụ tùng.
Điều kiện nền đất
Đá, sỏi, đất cứng và vật liệu có tính mài mòn cao có thể làm hệ thống gầm xuống cấp nhanh hơn.
Cách vận hành
Thói quen quay máy liên tục, quay tại chỗ, di chuyển với tải lớn hoặc vận hành không đúng kỹ thuật có thể làm tăng tải lên hệ thống xích.
Độ căng xích
Xích quá căng hoặc quá chùng đều không tốt.
Độ căng cần được kiểm tra và điều chỉnh theo yêu cầu kỹ thuật của từng máy.
Vệ sinh gầm
Đất, đá và vật liệu mắc giữa các chi tiết gầm có thể làm tăng ma sát và ảnh hưởng đến quá trình vận hành.
Với máy làm việc trong bùn đất, nên kiểm tra và vệ sinh gầm thường xuyên.
Tình trạng các chi tiết liên quan
Không nên kiểm tra xích riêng lẻ.
Bánh sao, con lăn, bánh dẫn hướng và hệ thống tăng xích đều ảnh hưởng đến khả năng làm việc của dãy xích.
Nếu chưa hiểu rõ chức năng của từng chi tiết trong hệ thống gầm, bạn có thể tham khảo thêm bài các loại phụ tùng máy xúc phổ biến để phân biệt vai trò của từng nhóm linh kiện.
Checklist kiểm tra xích máy đào trước khi quyết định thay
| Hạng mục | Nội dung cần kiểm tra |
| Độ chùng | Có nằm trong mức cho phép không? |
| Mắt xích | Có dấu hiệu mòn hoặc biến dạng không? |
| Chốt & bạc | Có dấu hiệu mòn, giãn không? |
| Guốc xích | Gờ bám còn đủ không? |
| Bánh sao | Răng có bị mòn mạnh không? |
| Bánh dẫn hướng | Có mòn hoặc lệch bất thường không? |
| Con lăn | Có kẹt, rò dầu hoặc mòn không? |
| Khả năng giữ xích | Xích có thường xuyên tuột không? |
| Tiếng động | Có tiếng bất thường khi di chuyển không? |
| Đo hao mòn | Có vượt giới hạn kỹ thuật không? |
Nếu nhiều hạng mục cùng xuất hiện dấu hiệu bất thường, không nên chỉ thay một chi tiết theo phán đoán.
Nên kiểm tra tổng thể bộ gầm để xác định phương án tiết kiệm và phù hợp hơn.
Cách kéo dài tuổi thọ xích máy đào
Không thể loại bỏ hoàn toàn hao mòn, nhưng có thể giảm tốc độ xuống cấp bằng cách:
Kiểm tra độ căng định kỳ: Không để xích quá căng hoặc quá chùng.
Vệ sinh gầm: Loại bỏ đất đá và vật liệu mắc trong hệ thống xích.
Hạn chế quay tại chỗ không cần thiết: Đây là thao tác có thể tạo tải lớn lên hệ thống gầm.
Vận hành đúng kỹ thuật: Điều chỉnh cách di chuyển phù hợp với địa hình và tải.
Kiểm tra bánh sao, con lăn và bánh dẫn hướng: Không chỉ tập trung vào dãy xích.
Theo dõi mức độ hao mòn: Ghi nhận kết quả kiểm tra theo từng đợt bảo dưỡng giúp chủ máy biết tốc độ mòn của bộ gầm.
Thay phụ tùng đúng thời điểm: Không chờ đến khi chi tiết hỏng hoàn toàn mới xử lý.
Khi thay xích máy đào, cần thay những gì cùng lúc?
Không có một bộ phụ tùng cố định phải thay cùng xích trong mọi trường hợp.
Tùy tình trạng thực tế, kỹ thuật viên có thể kiểm tra thêm:
- Bánh sao.
- Bánh dẫn hướng.
- Con lăn.
- Guốc xích.
- Chốt và bạc.
- Cụm tăng xích.
Việc thay đồng bộ một số chi tiết đã mòn có thể giúp các bộ phận mới làm việc tương thích hơn.
Ngược lại, nếu những chi tiết liên quan vẫn còn trong giới hạn sử dụng, thay toàn bộ chỉ vì “đã tháo ra” có thể làm tăng chi phí không cần thiết.
Do đó, phương án tối ưu là đo, đánh giá và thay đúng chi tiết cần thiết.
Chọn đúng phụ tùng khi thay xích máy đào
Khi đặt xích hoặc phụ tùng gầm, chủ máy nên cung cấp càng đầy đủ thông tin càng tốt:
- Hãng máy.
- Model.
- Serial máy.
- Đời máy.
- Kích thước hoặc thông số bộ xích.
- Hình ảnh phụ tùng hiện tại nếu cần.
Không nên chỉ gửi một câu hỏi như “báo giá xích máy đào CASE CX220C” rồi đặt hàng ngay.
Cùng một dòng máy có thể có khác biệt về cấu hình, đời máy hoặc serial.
Tin Quang Equipment hiện có danh mục phụ tùng máy công trình, trong đó có các nhóm chi tiết gầm như bánh dẫn hướng, bánh răng và nhiều linh kiện khác.
Khi cần xác định phụ tùng, việc đối chiếu model + serial + mã phụ tùng sẽ giúp hạn chế nguy cơ mua sai.
Tin Quang Equipment hỗ trợ phụ tùng và kỹ thuật máy công trình
Tin Quang Equipment là đơn vị phân phối thiết bị CASE tại Việt Nam, đồng thời cung cấp phụ tùng và dịch vụ sửa chữa cho nhiều dòng máy công trình.
Với trường hợp xích máy đào đã có dấu hiệu hao mòn, chủ máy nên cung cấp:
Model máy + serial + hình ảnh bộ gầm + tình trạng đang gặp phải.
Thông tin này giúp kỹ thuật viên có cơ sở tư vấn phương án kiểm tra và thay thế phù hợp hơn.
Kết luận
Khi nào cần thay xích máy đào?
Không nên chỉ căn cứ vào số giờ hoạt động.
Hãy chú ý 7 dấu hiệu chính:
- Xích chùng bất thường dù đã điều chỉnh.
- Máy thường xuyên tuột xích.
- Mắt xích và guốc xích mòn rõ.
- Chốt, bạc bị mòn và xích có dấu hiệu giãn.
- Bánh sao mòn, ăn khớp kém.
- Xích phát ra tiếng động bất thường.
- Kết quả đo cho thấy mức hao mòn đã đến giới hạn kỹ thuật.
Quan trọng nhất, xích cần được đánh giá cùng toàn bộ hệ thống gầm. Thay đúng thời điểm giúp chủ máy hạn chế hư hỏng lan sang bánh sao, con lăn, bánh dẫn hướng và giảm nguy cơ dừng máy ngoài kế hoạch.
Nếu bạn đang cần kiểm tra hoặc tìm xích và phụ tùng gầm máy đào, hãy gửi model, serial và hình ảnh bộ phận cần thay cho Tin Quang Equipment để được tư vấn.
Đơn vị: TIN QUANG EQUIPMENT JSC (Công ty Cổ phần Thiết bị Tín Quang)
Hotline: 0909.569.557
Địa chỉ: Số 49 đường Mỹ Phước – Tân Vạn, Khu phố Đông Thành, Phường Tân Đông Hiệp, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
Xích máy đào bao lâu thì phải thay?
Không có một mốc thời gian hoặc số giờ cố định áp dụng cho mọi máy. Cần dựa vào mức độ hao mòn thực tế, điều kiện làm việc, cách vận hành và giới hạn kỹ thuật của nhà sản xuất.
Xích máy đào bị chùng có cần thay ngay không?
Không nhất thiết. Trước tiên cần kiểm tra độ căng và hệ thống tăng xích. Nếu đã điều chỉnh đúng nhưng xích vẫn nhanh chóng bị chùng, cần kiểm tra tình trạng hao mòn của xích và các chi tiết liên quan.
Khi thay xích có cần thay bánh sao không?
Không phải lúc nào cũng cần. Tuy nhiên, nếu bánh sao đã mòn đáng kể thì nên cân nhắc thay cùng xích để tránh làm giảm tuổi thọ của bộ xích mới.
Làm sao biết xích máy đào đã mòn đến giới hạn?
Cần đo các thông số hao mòn của xích và đối chiếu với giới hạn kỹ thuật tương ứng với model máy. Quan sát bằng mắt thường chỉ phù hợp để phát hiện dấu hiệu bất thường ban đầu, không thay thế được phép đo kỹ thuật.
Có nên thay toàn bộ bộ gầm khi xích bị mòn?
Không phải trường hợp nào cũng cần. Nếu chỉ xích đã mòn nhưng các chi tiết khác còn trong giới hạn sử dụng, có thể chỉ cần thay xích.
Nếu nhiều bộ phận cùng hao mòn, nên đánh giá tổng thể để chọn phương án kinh tế hơn.
