Phớt thủy lực máy công trình: Cách chọn đúng kích thước và mã

Phớt thủy lực là chi tiết nhỏ nhưng có vai trò rất quan trọng trong hệ thống thủy lực của máy công trình. Phớt được sử dụng tại các vị trí cần làm kín, đặc biệt trong xi lanh thủy lực, giúp hạn chế dầu thủy lực rò rỉ và ngăn bụi bẩn, tạp chất xâm nhập vào bên trong.

Trên máy xúc, máy đào, máy xúc lật, xe xúc trượt hay nhiều thiết bị công trình khác, phớt phải làm việc trong điều kiện áp suất cao, nhiệt độ thay đổi, ma sát liên tục và môi trường nhiều bụi.

Vì vậy, khi phớt bị mòn hoặc hư hỏng, máy có thể xuất hiện tình trạng rò rỉ dầu, giảm hiệu suất thủy lực hoặc xi lanh hoạt động không ổn định.

Tuy nhiên, chọn phớt thủy lực không đơn giản là đo đường kính rồi mua một chiếc có kích thước tương tự. Sai kích thước, sai loại phớt hoặc sai vật liệu đều có thể khiến phớt nhanh hỏng hoặc không đảm bảo khả năng làm kín.

Vậy làm thế nào để chọn đúng?

1. Phớt thủy lực máy công trình là gì?

Phớt thủy lực là chi tiết làm kín được sử dụng trong hệ thống thủy lực nhằm ngăn dầu thủy lực rò rỉ ra ngoài và hạn chế các chất bẩn xâm nhập vào hệ thống.

Trong máy công trình, phớt thường xuất hiện ở:

Xi lanh thủy lực.
Bơm thủy lực.
Motor thủy lực.
Van thủy lực.
Các cụm làm kín của hệ thống thủy lực.

Trong đó, phớt xi lanh thủy lực là nhóm thường gặp khi bảo dưỡng và sửa chữa máy xúc, máy đào.

Một bộ phớt xi lanh thường không chỉ có một loại phớt duy nhất mà có thể bao gồm nhiều chi tiết làm kín khác nhau như phớt cần, phớt piston, phớt chắn bụi, vòng đệm và các vòng dẫn hướng tùy thiết kế của xi lanh.

2. Phớt thủy lực có chức năng gì?

2.1. Ngăn dầu thủy lực rò rỉ

Đây là chức năng quan trọng nhất.

Trong xi lanh, dầu thủy lực được duy trì ở áp suất cao để tạo lực cho piston chuyển động.

Nếu phớt không đảm bảo khả năng làm kín, dầu có thể rò ra ngoài hoặc rò nội bộ giữa các khoang.

2.2. Duy trì áp suất trong xi lanh

Khả năng làm kín tốt giúp dầu được giữ đúng trong các khoang làm việc.

Khi phớt bị mòn, dầu có thể đi qua vị trí làm kín, khiến hiệu suất của xi lanh giảm.

Máy có thể xuất hiện tình trạng:

Xi lanh hoạt động yếu.
Xi lanh tụt tải.
Chuyển động không ổn định.
Tốc độ làm việc thay đổi.

2.3. Ngăn bụi bẩn xâm nhập

Một số loại phớt, đặc biệt là phớt chắn bụi, giúp hạn chế bụi, đất, nước và các tạp chất từ môi trường bên ngoài xâm nhập vào xi lanh.

Điều này rất quan trọng đối với máy công trình vì thiết bị thường hoạt động ở môi trường có nhiều bụi đất.

3. Khi nào cần thay phớt thủy lực máy công trình?

Không nhất thiết phải đợi đến khi phớt hỏng hoàn toàn mới thay.

Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

3.1. Xi lanh bị rò dầu

Đây là dấu hiệu dễ nhận biết nhất.

Nếu dầu thủy lực xuất hiện quanh cần xi lanh hoặc vị trí làm kín, cần kiểm tra phớt và các bộ phận liên quan.

Tuy nhiên, rò dầu cũng có thể đến từ:

Xước cần piston.
Gioăng hỏng.
Ống thủy lực.
Đầu nối.
Bề mặt làm kín.

Do đó cần xác định chính xác vị trí rò.

3.2. Xi lanh bị tụt tải

Nếu xi lanh không giữ được tải như bình thường, có thể xảy ra hiện tượng rò rỉ nội bộ.

Nguyên nhân có thể liên quan đến:

Phớt piston.
Bề mặt piston.
Xi lanh.
Van điều khiển.

Cần kiểm tra hệ thống trước khi kết luận phớt là nguyên nhân duy nhất.

3.3. Xi lanh hoạt động giật hoặc không ổn định

Phớt bị hư hỏng hoặc lắp đặt không đúng có thể ảnh hưởng đến khả năng làm kín và chuyển động của piston.

Nếu xi lanh xuất hiện chuyển động bất thường, cần kiểm tra cả dầu, khí trong hệ thống và các bộ phận liên quan.

4. Các loại phớt thủy lực thường gặp

Đây là phần rất quan trọng khi lựa chọn phụ tùng.

4.1. Phớt cần

Phớt cần được lắp tại khu vực cần piston đi qua nắp xi lanh.

Nhiệm vụ chính là giữ dầu bên trong xi lanh và hạn chế dầu thoát ra ngoài theo cần piston.

4.2. Phớt piston

Phớt piston nằm trên piston và giúp làm kín giữa piston với thành trong của xi lanh.

Đây là chi tiết có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì áp suất trong xi lanh.

4.3. Phớt chắn bụi

Phớt chắn bụi được bố trí ở phía ngoài xi lanh.

Nhiệm vụ là hạn chế bụi, đất, nước và tạp chất xâm nhập vào khu vực làm kín.

Đối với máy công trình thường xuyên làm việc ngoài trời, phớt chắn bụi có vai trò đặc biệt quan trọng.

4.4. Vòng dẫn hướng

Vòng dẫn hướng không phải là phớt làm kín theo nghĩa thông thường nhưng thường nằm trong bộ phớt xi lanh.

Nó giúp định hướng piston/cần piston và hạn chế tiếp xúc kim loại trực tiếp giữa các chi tiết.

4.5. Vòng đệm và các chi tiết làm kín khác

Tùy thiết kế của từng xi lanh, bộ phớt có thể bao gồm thêm:

O-ring.
Backup ring.
Seal ring.
Vòng đệm.
Các loại gioăng chuyên dụng.

Do đó, khi mua bộ phớt thủy lực, cần xác định chính xác cấu hình của xi lanh.

5. Cách chọn đúng kích thước phớt thủy lực

Đây là phần người mua phụ tùng thường gặp khó khăn nhất.

Không nên chỉ nói:

“Cho tôi phớt xi lanh máy xúc.”

Thông tin này chưa đủ để xác định sản phẩm.

5.1. Xác định đường kính trong

Đường kính trong thường liên quan đến đường kính cần piston hoặc vị trí lắp phớt.

Khi đo cần sử dụng dụng cụ đo phù hợp để đảm bảo độ chính xác.

5.2. Xác định đường kính ngoài

Đường kính ngoài cần phù hợp với vị trí lắp trong rãnh hoặc thân xi lanh.

Nếu đường kính ngoài không phù hợp, phớt có thể:

Không giữ chắc.
Bị xoay.
Không làm kín.
Bị ép quá mức.

5.3. Xác định chiều dày

Chiều dày hoặc chiều cao phớt cũng rất quan trọng.

Hai phớt có cùng đường kính trong và ngoài nhưng khác chiều dày không nhất thiết có thể thay thế cho nhau.

6. Công thức kích thước phớt có phải lúc nào cũng giống nhau?

Không.

Đây là điểm cần lưu ý khi tìm mua phớt.

Tùy loại phớt, nhà sản xuất có thể sử dụng quy ước kích thước khác nhau.

Thông thường người mua sẽ gặp các thông số dạng:

Đường kính trong × đường kính ngoài × chiều cao

Ví dụ:

50 × 70 × 10 mm

Nhưng không nên mặc định mọi loại phớt đều đọc theo đúng cấu trúc này.

Đặc biệt với phớt chuyên dụng của máy công trình, Part Number và cấu hình xi lanh thường đáng tin cậy hơn việc chỉ dựa vào kích thước đo thủ công.

7. Cách đọc mã phớt thủy lực

Mã phớt có thể khác nhau tùy nhà sản xuất.

Một mã có thể thể hiện:

Loại phớt.
Kích thước.
Vật liệu.
Thiết kế.
Ứng dụng.
Series sản phẩm.

Vì vậy, không nên nhìn một phần mã rồi tự suy ra toàn bộ thông số.

Khi tìm phớt thay thế, nên ưu tiên theo thứ tự:

Part Number chính xác

↓

Model + Serial máy

↓

Model/Part Number của xi lanh

↓

Kích thước phớt

↓

Hình dạng và cấu tạo

Đây là cách an toàn hơn so với việc chỉ tìm một chiếc phớt có kích thước tương tự.

8. Cách đo phớt thủy lực cũ để tìm phớt thay thế

Nếu không còn mã phụ tùng, có thể tháo phớt và tiến hành đo.

Bước 1: Tháo phớt cẩn thận

Không dùng vật sắc nhọn làm xước rãnh lắp phớt hoặc bề mặt xi lanh.

Bước 2: Làm sạch phớt

Loại bỏ dầu và bụi bẩn để dễ quan sát.

Bước 3: Xác định loại phớt

Xem đây là:

Phớt cần.
Phớt piston.
Phớt chắn bụi.
O-ring.
Vòng dẫn hướng.
Loại làm kín khác.

Bước 4: Đo kích thước

Đo các thông số cần thiết bằng thước cặp phù hợp.

Bước 5: Kiểm tra hình dạng

Hai sản phẩm có kích thước gần giống nhau nhưng cấu tạo môi phớt khác nhau có thể có đặc tính làm kín khác nhau.

Bước 6: Đối chiếu mã

Nếu có thể xác định Part Number từ máy hoặc xi lanh, nên dùng mã đó để đối chiếu với nhà cung cấp.

9. Vì sao không nên chọn phớt chỉ dựa vào kích thước?

Đây là sai lầm khá phổ biến.

Ví dụ, bạn đo được phớt cũ có kích thước gần 50 × 70 × 10 mm và tìm một sản phẩm có kích thước tương tự.

Điều đó chưa đảm bảo phớt thay thế phù hợp.

Bởi ngoài kích thước còn có:

Kiểu thiết kế.
Vật liệu.
Độ cứng.
Khả năng chịu áp suất.
Khả năng chịu nhiệt.
Tương thích với loại dầu.
Kiểu rãnh lắp.
Ứng dụng của phớt.

Với máy công trình hoạt động ở điều kiện tải cao, việc chọn sai phớt có thể khiến phớt nhanh xuống cấp hoặc rò dầu trở lại sau thời gian ngắn.

10. Vật liệu phớt thủy lực có quan trọng không?

Phớt có thể được sản xuất từ nhiều loại vật liệu khác nhau, tùy ứng dụng.

Một số vật liệu thường gặp trong ngành làm kín gồm:

PU/Polyurethane.
NBR.
FKM/FPM.
PTFE.
Các vật liệu chuyên dụng khác.

Mỗi loại có đặc tính khác nhau về:

Khả năng chịu nhiệt.
Khả năng chịu áp suất.
Khả năng chống mài mòn.
Khả năng tương thích với môi chất.

Vì vậy, không nên tự ý thay vật liệu chỉ vì sản phẩm có cùng kích thước.

Đúng kích thước nhưng sai vật liệu vẫn có thể là lựa chọn không phù hợp.

11. 5 sai lầm khi mua phớt thủy lực máy công trình

Sai lầm 1: Chỉ cung cấp tên máy

“Phớt máy xúc CASE” là thông tin chưa đủ.

Cùng một thương hiệu có nhiều model, đời máy và cấu hình khác nhau.

Sai lầm 2: Chỉ đo đường kính trong

Một bộ phớt cần nhiều thông số hơn một kích thước đơn lẻ.

Sai lầm 3: Chọn theo hình dáng

Hai phớt nhìn gần giống nhau nhưng cấu tạo môi làm kín khác nhau có thể không thể thay thế trực tiếp.

Sai lầm 4: Không kiểm tra cần piston

Nếu cần piston bị:

Xước.
Cong.
Rỗ.
Mòn.

thì thay phớt mới vẫn có thể tiếp tục bị rò dầu.

Sai lầm 5: Thay phớt nhưng không kiểm tra nguyên nhân

Phớt có thể hỏng do:

Lắp sai.
Dầu không phù hợp.
Cần piston bị xước.
Áp suất vượt yêu cầu.
Bụi bẩn.
Rãnh lắp bị hư.

Nếu không xử lý nguyên nhân gốc, phớt mới có thể nhanh chóng hỏng lại.

12. Checklist chọn phớt thủy lực đúng

Trước khi đặt hàng, hãy chuẩn bị:

☐ Model máy

☐ Serial máy

☐ Model xi lanh nếu có

☐ Part Number phớt cũ

☐ Loại phớt

☐ Đường kính trong

☐ Đường kính ngoài

☐ Chiều cao/chiều dày

☐ Hình ảnh phớt

☐ Hình ảnh vị trí lắp

☐ Tình trạng cần piston

☐ Mô tả hiện tượng rò dầu

Càng đầy đủ thông tin, khả năng xác định đúng sản phẩm càng cao.

13. Khi nào nên thay cả bộ phớt xi lanh?

Nếu xi lanh đã tháo để sửa chữa và nhiều chi tiết làm kín đều đã xuống cấp, có thể cân nhắc thay cả bộ phớt xi lanh thay vì chỉ thay một chiếc phớt bị rò.

Bộ phớt thường được thiết kế để thay thế đồng bộ các chi tiết làm kín theo cấu hình của xi lanh.

Tuy nhiên, cần kiểm tra:

Cần piston.
Lòng xi lanh.
Piston.
Rãnh phớt.
Bạc dẫn hướng.

Nếu các bề mặt này bị hư hỏng mà chỉ thay bộ phớt mới, tình trạng rò dầu có thể tái diễn.

14. Tin Quang Equipment hỗ trợ tìm phớt thủy lực máy công trình

Phớt thủy lực là phụ tùng có kích thước nhỏ nhưng yêu cầu độ chính xác cao về kích thước, vật liệu và ứng dụng.

Tín Quang Equipment cung cấp các nhóm phụ tùng máy công trình phục vụ bảo dưỡng và sửa chữa thiết bị, trong đó có các nhóm phụ tùng liên quan đến hệ thống thủy lực.

Thay vì chỉ gửi tên phớt, khách hàng nên cung cấp:

Model máy
Serial máy
Part Number
Hình ảnh phớt cũ
Kích thước phớt
Hình ảnh xi lanh/vị trí lắp

Từ những thông tin này, Tin Quang Equipment có thể hỗ trợ đối chiếu mã và xác định loại phớt phù hợp, hạn chế tình trạng mua nhầm kích thước hoặc sai ứng dụng.

Đơn vị: TIN QUANG EQUIPMENT JSC (Công ty Cổ phần Thiết bị Tín Quang)

Hotline: 0909.569.557

Địa chỉ: Số 49 đường Mỹ Phước – Tân Vạn, Khu phố Đông Thành, Phường Tân Đông Hiệp, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

15. Câu hỏi thường gặp

Phớt thủy lực máy công trình có tác dụng gì?

Phớt giúp làm kín các vị trí trong hệ thống thủy lực, hạn chế dầu rò rỉ và ngăn bụi bẩn, tạp chất xâm nhập vào các cụm làm việc.

Làm sao biết phớt xi lanh thủy lực bị hỏng?

Dấu hiệu phổ biến là dầu rò rỉ quanh cần xi lanh, xi lanh bị tụt tải hoặc hoạt động không ổn định. Tuy nhiên cần kiểm tra thêm cần piston, xi lanh và hệ thống thủy lực để xác định nguyên nhân.

Chọn phớt thủy lực cần những thông tin gì?

Nên cung cấp model, serial, Part Number, loại phớt, kích thước và hình ảnh thực tế. Nếu có mã của xi lanh thì càng thuận lợi cho việc đối chiếu.

Có thể chọn phớt chỉ bằng kích thước không?

Không nên. Ngoài kích thước, cần xem xét thiết kế, vật liệu, khả năng chịu áp suất, nhiệt độ và môi trường làm việc.

Phớt thủy lực có phải thay cả bộ không?

Không phải trường hợp nào cũng bắt buộc. Tuy nhiên khi xi lanh đã tháo để sửa chữa và nhiều chi tiết làm kín đã xuống cấp, thay cả bộ phớt có thể là phương án phù hợp hơn.

Thay phớt mới nhưng vẫn bị rò dầu thì sao?

Cần kiểm tra nguyên nhân khác như cần piston bị xước/cong, lòng xi lanh bị mòn, rãnh phớt hư hỏng, lắp đặt sai hoặc lựa chọn phớt không phù hợp.

Kết luận

Chọn phớt thủy lực máy công trình không chỉ là chọn đúng kích thước. Một bộ phớt phù hợp phải đáp ứng đồng thời các yếu tố về loại phớt, kích thước, thiết kế, vật liệu, áp suất, nhiệt độ và đúng ứng dụng của thiết bị.

Khi cần thay phớt, ưu tiên xác định Part Number + Model + Serial máy. Nếu không có mã, có thể đo phớt cũ nhưng cần kết hợp với hình dạng, vị trí lắp và thông tin của xi lanh.

Đặc biệt, nếu phớt bị rò liên tục sau khi thay mới, đừng chỉ tiếp tục thay phớt. Hãy kiểm tra cần piston, lòng xi lanh, rãnh lắp và nguyên nhân gây hư hỏng để xử lý tận gốc.