Máy công trình thường phải làm việc nhiều giờ liên tục trong môi trường nhiều bụi, nhiệt độ cao và tải trọng lớn. Trong điều kiện đó, hệ thống làm mát động cơ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì nhiệt độ vận hành ổn định.
Nếu hệ thống làm mát hoạt động không hiệu quả, động cơ có thể bị nóng bất thường. Khi tình trạng kéo dài, các chi tiết bên trong động cơ có thể chịu ảnh hưởng và khiến chi phí sửa chữa tăng lên đáng kể.
Tuy nhiên, không phải cứ thấy máy nóng là phải thay két nước hoặc bơm nước.
Nguyên nhân có thể đến từ bụi bẩn, thiếu nước làm mát, rò rỉ, quạt làm mát, van hằng nhiệt, bơm nước hoặc một chi tiết khác trong hệ thống.
Vậy phụ tùng hệ thống làm mát máy công trình gồm những gì? Khi nào cần thay? Làm sao phân biệt phụ tùng đã hư với trường hợp chỉ cần vệ sinh hoặc kiểm tra?
Bài viết dưới đây sẽ giúp chủ máy và nhà thầu có cách kiểm tra thực tế hơn trước khi quyết định thay phụ tùng.
Hệ thống làm mát máy công trình có nhiệm vụ gì?
Hệ thống làm mát giúp kiểm soát nhiệt độ của động cơ trong quá trình vận hành.
Khi máy làm việc, động cơ tạo ra lượng nhiệt rất lớn. Hệ thống làm mát có nhiệm vụ đưa nhiệt ra khỏi động cơ và duy trì nhiệt độ trong phạm vi phù hợp với thiết kế.
Nếu khả năng tản nhiệt bị suy giảm, nhiệt độ động cơ có thể tăng cao.
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Két nước bị bám bụi hoặc tắc nghẽn.
- Thiếu nước làm mát.
- Rò rỉ nước làm mát.
- Bơm nước hoạt động không hiệu quả.
- Quạt làm mát có vấn đề.
- Dây đai dẫn động bị hư hoặc trượt.
- Van hằng nhiệt hoạt động không đúng.
- Đường ống nước bị nứt hoặc tắc.
- Cảm biến nhiệt độ gặp vấn đề.
Vì vậy, khi máy báo nhiệt độ cao, không nên thay ngay một phụ tùng chỉ dựa trên triệu chứng.
Cần xác định nguyên nhân trước.
Phụ tùng hệ thống làm mát máy công trình gồm những gì?
Tùy từng model và thiết kế động cơ, hệ thống có thể sử dụng các chi tiết khác nhau.
Những nhóm phụ tùng thường được kiểm tra gồm:
Két nước và bộ tản nhiệt
Két nước hoặc bộ tản nhiệt có nhiệm vụ truyền nhiệt từ nước làm mát ra môi trường.
Đây là một trong những bộ phận quan trọng nhất của hệ thống.
Két nước làm việc trong môi trường nhiều bụi nên các lá tản nhiệt có thể bị bám đất, bụi và vật liệu từ công trường.
Khi bề mặt tản nhiệt bị che kín, khả năng trao đổi nhiệt giảm.
Trong trường hợp này, chưa chắc cần thay két nước. Nếu lõi két vẫn còn tốt, vệ sinh đúng kỹ thuật có thể giúp khôi phục khả năng tản nhiệt.
Bơm nước làm mát
Bơm nước tạo dòng tuần hoàn cho chất làm mát trong hệ thống.
Nếu bơm hoạt động không đúng, dòng nước làm mát có thể bị suy giảm và khả năng kiểm soát nhiệt độ của động cơ cũng bị ảnh hưởng.
Một số dấu hiệu cần kiểm tra gồm:
- Rò rỉ nước làm mát.
- Tiếng kêu bất thường.
- Nhiệt độ động cơ tăng.
- Bơm có dấu hiệu xuống cấp.
- Khu vực quanh bơm có dấu vết chất làm mát.
Tin Quang Equipment hiện có sản phẩm bơm nước làm mát trong danh mục phụ tùng.
Quạt làm mát
Quạt giúp tạo luồng không khí đi qua bộ tản nhiệt.
Nếu quạt không hoạt động đúng, tốc độ hoặc lưu lượng gió không đủ, khả năng tản nhiệt của hệ thống có thể giảm.
Cần kiểm tra:
- Cánh quạt.
- Tình trạng biến dạng hoặc nứt.
- Cơ cấu dẫn động.
- Dây đai nếu sử dụng truyền động bằng dây.
- Cơ cấu điều khiển quạt tùy từng thiết kế.
Van hằng nhiệt
Van hằng nhiệt giúp kiểm soát dòng nước làm mát theo nhiệt độ vận hành.
Nếu van bị kẹt hoặc hoạt động không đúng, quá trình kiểm soát nhiệt độ có thể bị ảnh hưởng.
Không nên tự ý tháo bỏ van hằng nhiệt chỉ vì máy có hiện tượng nóng.
Cần xác định nguyên nhân và kiểm tra theo hướng dẫn kỹ thuật của động cơ.
Dây đai và các chi tiết dẫn động
Một số hệ thống sử dụng dây đai để truyền động cho quạt, bơm hoặc các bộ phận liên quan.
Dây đai bị nứt, mòn, trượt hoặc quá chùng có thể ảnh hưởng đến khả năng vận hành của hệ thống.
Tin Quang Equipment hiện cũng có nhóm dây curoa trong danh mục phụ tùng.
Ống nước và đầu nối
Đường ống dẫn nước làm mát phải chịu nhiệt độ và áp suất trong quá trình vận hành.
Theo thời gian, ống có thể:
- Nứt.
- Chai cứng.
- Phồng.
- Rò rỉ.
- Hư tại vị trí kết nối.
Đây là nhóm chi tiết không nên bỏ qua khi máy bị hao nước làm mát.
Nắp két nước
Nắp két nước không chỉ có tác dụng đóng kín.
Nó còn liên quan đến việc duy trì áp suất phù hợp trong hệ thống.
Nếu nắp bị hư hoặc không còn đảm bảo khả năng làm kín, hệ thống có thể phát sinh hiện tượng mất nước hoặc hoạt động không đúng áp suất thiết kế.
Cảm biến nhiệt độ
Cảm biến giúp hệ thống ghi nhận nhiệt độ và truyền thông tin đến bộ điều khiển hoặc đồng hồ hiển thị tùy thiết kế máy.
Nếu cảm biến có vấn đề, thông tin nhiệt độ hiển thị có thể không chính xác.
Tin Quang Equipment hiện có các loại cảm biến nhiệt độ nước làm mát và cảm biến nhiệt độ máy trong danh mục phụ tùng.
7 dấu hiệu hệ thống làm mát máy công trình có vấn đề
Nhiệt độ động cơ tăng cao bất thường
Đây là dấu hiệu dễ nhận biết nhất.
Nếu đồng hồ nhiệt độ tăng cao hơn mức thường thấy hoặc máy liên tục cảnh báo nhiệt độ, cần kiểm tra hệ thống làm mát.
Không nên tiếp tục vận hành kéo dài chỉ bằng cách bổ sung nước rồi cho máy chạy tiếp.
Cần xác định tại sao máy bị nóng.
Nước làm mát giảm nhanh
Nếu thường xuyên phải bổ sung nước làm mát, cần tìm nguyên nhân.
Có thể xuất hiện rò rỉ tại:
- Két nước.
- Ống nước.
- Đầu nối.
- Bơm nước.
- Nắp két.
- Các vị trí khác trong hệ thống.
Nếu không phát hiện rò rỉ bên ngoài nhưng nước vẫn giảm, cần kiểm tra sâu hơn.
Có vết rò rỉ quanh động cơ
Vết chất lỏng màu hoặc dấu ẩm bất thường quanh hệ thống làm mát là dấu hiệu cần kiểm tra.
Không nên bỏ qua những vết rò nhỏ.
Một điểm rò rỉ có thể ban đầu chỉ làm mất một lượng nhỏ nước làm mát nhưng sau đó trở nên nghiêm trọng hơn khi máy làm việc ở nhiệt độ cao.
Két nước bám đầy bụi
Máy công trình thường làm việc trong môi trường đất đá và bụi.
Bụi bám vào các lá tản nhiệt khiến luồng không khí khó đi qua.
Trong trường hợp này, việc đầu tiên cần làm có thể là vệ sinh két nước, không phải thay két mới.
Nếu lõi tản nhiệt đã biến dạng nghiêm trọng, ăn mòn hoặc tắc nghẽn không thể khắc phục bằng vệ sinh, lúc đó mới cần đánh giá phương án sửa chữa hoặc thay thế.
Quạt làm mát hoạt động bất thường
Nếu quạt yếu, không quay đúng hoặc phát ra tiếng động lạ, cần kiểm tra ngay.
Một số trường hợp có thể liên quan đến cánh quạt, dây đai, cơ cấu truyền động hoặc bộ phận điều khiển.
Không nên chỉ nhìn vào cánh quạt rồi kết luận quạt đã hỏng.
Có tiếng động lạ ở khu vực bơm nước
Tiếng kêu bất thường quanh khu vực bơm nước có thể là dấu hiệu cần kiểm tra.
Nếu đi kèm rò rỉ nước hoặc nhiệt độ động cơ tăng, khả năng hệ thống làm mát đang gặp vấn đề càng cần được lưu ý.
Máy nóng khi làm việc tải nặng nhưng bình thường khi chạy nhẹ
Đây là một dấu hiệu khá đáng chú ý.
Có thể hệ thống vẫn còn khả năng tản nhiệt ở điều kiện tải thấp nhưng không đủ khả năng đáp ứng khi động cơ làm việc với tải cao.
Nguyên nhân có thể liên quan đến:
- Két nước bị bẩn.
- Quạt làm mát.
- Bơm nước.
- Dòng tuần hoàn.
- Van hằng nhiệt.
- Mức nước làm mát.
- Các chi tiết khác.
Cần kiểm tra hệ thống trước khi quyết định thay phụ tùng.
Khi nào cần thay phụ tùng hệ thống làm mát?
Không phải tất cả phụ tùng đều có cùng thời điểm thay.
Có thể chia thành ba trường hợp.
Phụ tùng cần thay theo chu kỳ
Một số vật tư có lịch kiểm tra hoặc thay thế theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Chu kỳ cụ thể phụ thuộc vào model máy, động cơ và điều kiện vận hành.
Không nên lấy một mốc giờ chung áp dụng cho tất cả máy công trình.
Phụ tùng thay theo tình trạng
Các chi tiết như két nước, bơm nước, quạt, ống nước hoặc một số bộ phận khác thường cần đánh giá tình trạng thực tế.
Nếu vẫn hoạt động tốt và nằm trong giới hạn kỹ thuật, không nhất thiết phải thay chỉ vì máy đã chạy nhiều giờ.
Phụ tùng cần thay ngay khi không còn đảm bảo chức năng
Nếu phát hiện:
- Nứt.
- Vỡ.
- Rò rỉ nghiêm trọng.
- Biến dạng.
- Kẹt.
- Không còn đảm bảo khả năng làm kín.
- Không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
thì không nên tiếp tục sử dụng chỉ để “chạy thêm”.
Két nước bị bẩn có cần thay không?
Không nhất thiết.
Đây là trường hợp rất dễ dẫn đến thay phụ tùng không cần thiết.
Nếu két nước chỉ bị bụi bẩn bên ngoài, cần vệ sinh đúng phương pháp để loại bỏ vật liệu bám trên bề mặt tản nhiệt.
Sau đó kiểm tra lại khả năng tản nhiệt.
Chỉ nên cân nhắc thay khi két nước có dấu hiệu hư hỏng như:
- Rò rỉ nghiêm trọng.
- Lõi tản nhiệt bị hư.
- Cánh tản nhiệt biến dạng quá nhiều.
- Ăn mòn.
- Tắc nghẽn bên trong không thể xử lý phù hợp.
- Không còn đảm bảo khả năng làm mát.
Máy nóng có phải cứ thay bơm nước là hết?
Không.
Đây là một trong những lỗi chẩn đoán phổ biến.
Máy nóng có thể do rất nhiều nguyên nhân.
| Triệu chứng | Hạng mục cần kiểm tra |
| Nhiệt độ tăng cao | Toàn bộ hệ thống làm mát |
| Thiếu nước làm mát | Két, ống, bơm, nắp két |
| Két bám bụi | Vệ sinh và kiểm tra bộ tản nhiệt |
| Quạt yếu | Quạt, dây đai, cơ cấu dẫn động |
| Có tiếng ở bơm | Bơm nước và hệ thống liên quan |
| Nhiệt độ hiển thị bất thường | Cảm biến và hệ thống điện |
| Máy nóng khi tải cao | Két, quạt, bơm, van và dòng tuần hoàn |
Vì vậy, trước khi mua phụ tùng, nên xác định nguyên nhân.
Điều này vừa giúp tiết kiệm chi phí vừa hạn chế tình trạng thay đúng “một chi tiết” nhưng máy vẫn tiếp tục nóng.
Bao lâu nên kiểm tra hệ thống làm mát máy công trình?
Nên kiểm tra hệ thống làm mát theo lịch bảo dưỡng của từng model.
Ngoài kiểm tra định kỳ, người vận hành nên quan sát các dấu hiệu cơ bản trước khi làm việc:
- Mức nước làm mát.
- Rò rỉ.
- Tình trạng két.
- Bụi bẩn trên bộ tản nhiệt.
- Quạt.
- Dây đai.
- Nhiệt độ vận hành.
Tin Quang Equipment cũng khuyến nghị kiểm tra nước làm mát, rò rỉ và tình trạng két nước trong checklist bảo dưỡng máy công trình.
Nếu máy làm việc trong môi trường nhiều bụi hoặc nhiệt độ cao, tần suất kiểm tra thực tế có thể cần dày hơn.
5 sai lầm khiến hệ thống làm mát nhanh xuống cấp
Chỉ bổ sung nước khi máy báo nóng
Việc bổ sung nước có thể giúp xử lý tạm thời tình trạng thiếu chất làm mát, nhưng không giải quyết nguyên nhân gây hao hụt.
Nếu nước liên tục giảm, cần tìm điểm rò hoặc nguyên nhân bên trong hệ thống.
Không vệ sinh bộ tản nhiệt
Máy công trình làm việc trong môi trường bụi nên việc vệ sinh bộ tản nhiệt rất quan trọng.
Không nên đợi đến khi máy quá nhiệt mới kiểm tra.
Sử dụng nước làm mát không phù hợp
Không nên tùy tiện sử dụng nước hoặc dung dịch không phù hợp với yêu cầu của hệ thống.
Loại chất làm mát và tỷ lệ pha cần tuân thủ khuyến cáo của nhà sản xuất động cơ.
Tiếp tục chạy khi máy đang quá nhiệt
Đây là thói quen có thể gây hậu quả lớn.
Khi nhiệt độ vượt mức cho phép, nên xử lý theo quy trình kỹ thuật thay vì cố chạy tiếp để hoàn thành công việc.
Thay phụ tùng chỉ dựa trên triệu chứng
Máy nóng không đồng nghĩa với bơm nước hỏng.
Tương tự, nước giảm không đồng nghĩa với két nước hỏng.
Cần kiểm tra nguyên nhân trước khi đặt phụ tùng.
Cách bảo dưỡng hệ thống làm mát để kéo dài tuổi thọ
Một số thói quen đơn giản có thể giúp giảm nguy cơ sự cố:
Kiểm tra nước làm mát: Theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.
Quan sát rò rỉ: Kiểm tra các ống, đầu nối, bơm và khu vực quanh két.
Vệ sinh bộ tản nhiệt: Loại bỏ bụi đất và vật liệu bám trên bề mặt.
Kiểm tra quạt: Đảm bảo quạt hoạt động bình thường.
Kiểm tra dây đai: Phát hiện nứt, mòn hoặc độ căng không phù hợp.
Theo dõi nhiệt độ: Ghi nhận nếu máy có xu hướng nóng hơn bình thường.
Không bỏ qua cảnh báo: Khi máy cảnh báo nhiệt độ, cần kiểm tra nguyên nhân trước khi tiếp tục vận hành.
Việc theo dõi hệ thống làm mát nên được đưa vào checklist bảo dưỡng máy công trình thay vì chỉ kiểm tra khi máy phát sinh sự cố.
Chọn phụ tùng hệ thống làm mát như thế nào?
Khi cần thay phụ tùng, không nên chỉ cung cấp tên máy.
Nên chuẩn bị:
- Hãng máy.
- Model.
- Serial.
- Tên phụ tùng.
- Part Number nếu có.
- Hình ảnh phụ tùng cũ.
- Triệu chứng đang gặp phải.
Ví dụ, nếu cần tìm bơm nước cho máy đào CASE, thông tin “bơm nước CASE” là chưa đủ để xác định chính xác mã.
Model và Serial sẽ giúp quá trình đối chiếu cụ thể hơn.
Nếu có Part Number trên phụ tùng cũ, nên cung cấp nguyên mã để kỹ thuật viên kiểm tra.
Đây cũng là cách hạn chế tình trạng đặt nhầm phụ tùng do các chi tiết có hình dáng tương tự nhau.
Nên mua phụ tùng hệ thống làm mát ở đâu?
Khi lựa chọn phụ tùng cho máy công trình, không nên chỉ so sánh giá.
Cần xem xét đồng thời:
- Khả năng tương thích với máy.
- Mã phụ tùng.
- Nguồn gốc.
- Chất lượng.
- Chính sách bảo hành.
- Khả năng hỗ trợ kỹ thuật.
- Thời gian cung cấp.
Tin Quang Equipment hiện có danh mục phụ tùng máy công trình với nhiều nhóm sản phẩm phục vụ động cơ, gầm, thủy lực, điện và hệ thống làm mát. Danh mục hiện ghi nhận các sản phẩm như bộ tản nhiệt, bơm nước làm mát và cảm biến nhiệt độ nước làm mát.
Nếu chưa xác định được chính xác chi tiết cần thay, nên gửi Model + Serial + hình ảnh và tình trạng máy để được kiểm tra trước khi đặt hàng.
Danh mục phụ tùng làm mát
Khi nào nên thay cả cụm hệ thống làm mát?
Thông thường không nên thay cả hệ thống chỉ vì một chi tiết bị hỏng.
Có thể cân nhắc sửa chữa hoặc thay từng bộ phận khi:
- Chỉ một chi tiết bị hư.
- Các bộ phận khác vẫn đạt yêu cầu.
- Hệ thống còn khả năng vận hành ổn định.
Ngược lại, nếu máy đã hoạt động lâu, nhiều chi tiết cùng xuống cấp và việc sửa từng bộ phận không còn hiệu quả về chi phí, kỹ thuật viên có thể đánh giá phương án thay nhiều chi tiết cùng lúc.
Quyết định nên dựa trên tình trạng thực tế + chi phí sửa chữa + tuổi thọ dự kiến + nguy cơ dừng máy.
Không nên áp dụng một công thức giống nhau cho mọi máy.
Kết luận
Phụ tùng hệ thống làm mát máy công trình có vai trò trực tiếp trong việc duy trì nhiệt độ vận hành của động cơ.
Các bộ phận cần đặc biệt theo dõi gồm:
- Bộ tản nhiệt/két nước.
- Bơm nước làm mát.
- Quạt làm mát.
- Van hằng nhiệt.
- Dây đai.
- Ống nước và đầu nối.
- Nắp két nước.
- Cảm biến nhiệt độ.
Những dấu hiệu như máy nóng bất thường, nước làm mát giảm nhanh, rò rỉ, két bám nhiều bụi, quạt hoạt động bất thường hoặc tiếng động lạ ở bơm nước đều cần được kiểm tra.
Quan trọng nhất, đừng vội thay phụ tùng chỉ vì máy bị nóng.
Hãy kiểm tra nguyên nhân trước, sau đó mới xác định chi tiết cần sửa chữa hoặc thay thế. Cách này giúp giảm chi phí mua nhầm phụ tùng và hạn chế nguy cơ máy phải dừng đột xuất.
Nếu bạn đang cần tìm phụ tùng hệ thống làm mát cho máy công trình CASE, hãy gửi Model, Serial, Part Number nếu có và hình ảnh phụ tùng cần thay cho Tin Quang Equipment để được hỗ trợ đối chiếu.
Đơn vị: TIN QUANG EQUIPMENT JSC (Công ty Cổ phần Thiết bị Tín Quang)
Hotline: 0909.569.557
Địa chỉ: Số 49 đường Mỹ Phước – Tân Vạn, Khu phố Đông Thành, Phường Tân Đông Hiệp, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên thay phụ tùng hệ thống làm mát máy công trình?
Không có một mốc thay thế chung cho tất cả phụ tùng. Một số vật tư có chu kỳ bảo dưỡng riêng, trong khi két nước, bơm nước, quạt, ống nước và các chi tiết khác thường cần đánh giá theo tình trạng thực tế và hướng dẫn của nhà sản xuất.
Máy công trình bị nóng có phải do két nước không?
Không nhất thiết. Máy nóng có thể liên quan đến két nước, bơm nước, quạt, van hằng nhiệt, dây đai, nước làm mát, đường ống hoặc cảm biến. Cần kiểm tra trước khi thay phụ tùng.
Két nước bị bụi có cần thay không?
Không nhất thiết. Nếu bộ tản nhiệt chỉ bị bám bụi, có thể cần vệ sinh đúng kỹ thuật. Chỉ nên thay khi két bị hư hỏng, rò rỉ, ăn mòn, biến dạng hoặc không còn đảm bảo khả năng tản nhiệt.
Có nên dùng nước thay cho nước làm mát không?
Không nên tự ý thay đổi loại chất làm mát. Cần sử dụng dung dịch và tỷ lệ pha theo yêu cầu của nhà sản xuất động cơ để đảm bảo khả năng làm mát và bảo vệ hệ thống.
Làm sao chọn đúng bơm nước hoặc két nước cho máy công trình?
Nên cung cấp hãng máy, Model, Serial, Part Number nếu có và hình ảnh phụ tùng cũ. Không nên chỉ đặt hàng theo tên máy vì cùng một dòng máy có thể có khác biệt về cấu hình hoặc mã phụ tùng.
